۱۲+۱ مورد از نکات ایمنی کار با CNC (آموزش کامل تمام نکات)

دستگاه‌های CNC در صنایع مختلفی از جمله قالب‌سازی، خودرو، هوافضا و حتی ساخت قطعات پزشکی دقیق مورداستفاده قرار می‌گیرند. این دستگاه‌ها می‌توانند با دقت بالا و زمان کوتاهی قطعات پیچیده‌ای تولید کنند، اما کار با آن‌ها نیازمند رعایت نکات ایمنی است. نادیده‌گرفتن اصول ایمنی در کار با CNC می‌تواند منجر به حوادث جبران‌ناپذیری شود. در این مقاله از کلوت سی ان سی، ۸ مورد از مهم‌ترین نکات ایمنی را که هنگام کار با دستگاه CNC باید رعایت کنید، بررسی خواهیم کرد تا به شما در پیشگیری از بروز حوادث کمک کنیم.

آموزش نکات ایمنی کار با CNC

نکات ایمنی کار با دستگاه‌ CNC چیست ؟ در ادامه به 13 نکته مهم ایمنی هنگام کار با این دستگاه ها اشاره می‌کنیم. این نکات به شما کمک می‌کند تا به‌درستی و بدون خطر از دستگاه‌های سی ان سی تراش و فرز استفاده کنید.

1. آموزش و آشنایی کامل با دستگاه

پیش از شروع کار با دستگاه CNC، اپراتورها باید آموزش‌های لازم را دیده باشند. این آموزش‌ها باید شامل کار با دستگاه، شناخت اجزای آن، و آگاهی از خطرات احتمالی باشد. کاربرانی که بدون آموزش کافی به سراغ CNC می‌روند، بیشتر در معرض آسیب و خطاهای جدی قرار می‌گیرند. آشنایی دقیق با تنظیمات دستگاه و دستورالعمل‌های تولیدکننده نیز برای کار ایمن و بهینه ضروری است.

به نقل از سایت  primatooling.co.uk درباره نکات ایمنی کار با دستگاه cnc :

Setting up your CNC machine correctly is critical for both safety and efficiency. Before operating the machine, please ensure you have followed the manufacturer’s guidelines for installation, levelling, and calibration. This includes the correct positioning of the machine, securing all parts, and connecting the machine to adequate power sources. If you are unsure about any aspect of the setup process, consult the machine’s user manual or contact technical support for clarification.

تنظیم صحیح دستگاه CNC برای ایمنی و کارایی بسیار حیاتی است. پیش از راه‌اندازی دستگاه، لطفاً اطمینان حاصل کنید که دستورالعمل‌های سازنده را برای نصب، تراز کردن و کالیبراسیون به‌درستی دنبال کرده‌اید. این مراحل شامل قرارگیری صحیح دستگاه، محکم کردن تمامی قطعات و اتصال دستگاه به منابع برق مناسب است. اگر در هر بخشی از فرایند تنظیم دچار تردید هستید، به دفترچه راهنمای دستگاه مراجعه کنید یا برای رفع ابهام با پشتیبانی فنی تماس بگیرید.

 2. استفاده از تجهیزات حفاظتی شخصی (PPE)

هنگام کار با CNC، استفاده از تجهیزات حفاظتی مانند عینک محافظ، دستکش، و گوش‌گیر الزامی است. این وسایل اپراتورها را از خطرات ناشی از پرتاب تراشه‌های فلزی، نویز زیاد و دمای بالا محافظت می‌کنند. عینک‌های محافظ از ورود ذرات کوچک به چشم جلوگیری می‌کنند و دستکش‌ها از آسیب‌دیدن دست‌ها هنگام لمس اجزای گرم دستگاه محافظت می‌کنند.

3. بررسی دستگاه پیش از شروع به کار

پیش از روشن‌کردن دستگاه، اپراتور باید از سلامت اجزای مختلف مطمئن شود. بازبینی وضعیت فنی، سیستم خنک‌کننده، روانکارها و سایر تجهیزات می‌تواند از بروز خطاها و خرابی‌های ناگهانی جلوگیری کند. این بازبینی‌ها نه‌تنها از خطرات احتمالی می‌کاهد، بلکه باعث افزایش عمر مفید دستگاه نیز می‌شود.

4. تثبیت قطعه‌کار به‌صورت محکم

قطعه‌کار باید به‌گونه‌ای روی میز کار یا نگهدارنده‌های CNC ثابت شود که در حین عملیات جابه‌جا نشود. اگر قطعه به‌درستی تثبیت نشود، ممکن است هنگام برش یا تراشکاری حرکت کند و این حرکت ناگهانی می‌تواند منجر به آسیب جدی به اپراتور یا دستگاه شود. از گیره‌ها و بست‌های مطمئن برای محکم‌سازی قطعات استفاده کنید.

5. تنظیم سرعت و فید ابزار بر اساس نوع کار

هر نوع عملیات CNC نیازمند تنظیمات خاصی از نظر سرعت و فید ابزار است. سرعت و فید باید باتوجه‌به جنس قطعه‌کار، نوع ابزار، و فرایند موردنظر تنظیم شوند. تنظیمات نادرست ممکن است باعث فرسایش سریع ابزار، داغ‌شدن دستگاه، و آسیب به قطعه‌کار شود.

 6. حفظ نظم و مرتب بودن محیط کار

ابزار و وسایلی که مستقیماً با CNC در ارتباط نیستند، نباید در منطقه کار قرار داشته باشند. این وسایل ممکن است باعث حواس‌پرتی و ایجاد خطرات احتمالی شوند. علاوه بر این، با حذف وسایل غیرضروری و پاک‌سازی محیط، دسترسی به دستگاه و قطعات آسان‌تر و کار ایمن‌تر خواهد شد.

7.  خاموش‌کردن و قطع برق پس از اتمام کار

بعد از اتمام کار، دستگاه باید خاموش و از برق قطع شود. این کار از روشن‌شدن تصادفی و ناخواسته دستگاه جلوگیری می‌کند و مانع از آسیب‌های احتمالی در نبود اپراتور می‌شود. بهتر است بعد از هر بار استفاده، دستگاه به طور کامل از برق جدا شود.

8. تمیز کردن دستگاه سی ان سی پس از هر نوبت‌کار

پس از هر بار کار با CNC، تمیز کردن تراشه‌ها و گردوغبار از روی دستگاه ضروری است. این کار نه‌تنها از انباشت ذرات خطرناک جلوگیری می‌کند، بلکه عملکرد دستگاه را برای عملیات بعدی بهبود می‌بخشد. پاک‌سازی منظم به جلوگیری از خرابی و کاهش هزینه‌های نگهداری کمک شایانی می‌کند.
در مورد تمیز کردن دستگاه CNC یک مقاله جامع در کلوت سی ان سی داریم که پیشنهاد می‌کنیم آن را بخوانید.

به نقل از سایت  www.uti.edu   تمیز کردن منظم دستگاه های سی ان سی بسیار مهم است:

A key component of machine shop safety comes with the maintenance and cleaning of the CNC machines. Having a clean machine can help it run longer and help it produce higher-quality parts.

Neglecting cleanings could not only damage the CNC machine, but it could also increase the risk of injury. Following a regular maintenance schedule can help reduce the risk of cuts and burns.

یکی از اجزای کلیدی ایمنی در کارگاه ماشین‌کاری، نگهداری و تمیزکاری دستگاه‌های CNC است. داشتن دستگاهی تمیز می‌تواند عمر مفید آن را افزایش داده و به تولید قطعات باکیفیت‌تر کمک کند.

بی‌توجهی به تمیزکاری نه‌تنها می‌تواند به دستگاه CNC آسیب برساند، بلکه خطر آسیب‌دیدگی را نیز افزایش می‌دهد. پیروی از برنامه نگهداری منظم می‌تواند به کاهش خطر بریدگی و سوختگی کمک کند.

9.  کنترل و کاهش سرعت در عملیات جدید

در اولین مرحله‌ی آزمایش یک برنامه یا ابزار جدید، سرعت دستگاه را پایین نگه دارید. این کار به اپراتور فرصت می‌دهد تا در صورت وجود مشکل یا نیاز به تنظیمات، به‌موقع اقدام کند. درصورتی‌که همه چیز درست عمل کرد، سرعت را به میزان مطلوب افزایش دهید.

10. بررسی و تنظیم دقیق برنامه CNC

قبل از اجرای برنامه، آن را بررسی کنید تا از دقت و صحت دستورات و کدهای برنامه مطمئن شوید. اشتباهات در کد برنامه نویسی cnc می‌توانند باعث برخورد ابزار با قطعه یا ایجاد خرابی‌های بزرگ شوند.

11. نگهداری منظم و بازبینی ماشین

انجام بازبینی‌های منظم برای دستگاه‌های تراش CNC ضروری است. اطمینان از سالم‌بودن بخش‌هایی مانند چرخ‌دنده‌ها، سیستم‌های خنک‌کننده، و روغن‌کاری بخش‌های متحرک، به جلوگیری از خرابی‌های ناگهانی و حوادث کمک می‌کند.
اگر می‌خواهید صفر تا صد نگهداری دستگاه CNC را یاد بگیرید حتماً از مقاله مربوطه در کلوت سی ان سی دیدن کنید.

12.  توجه به ارتعاشات غیرعادی

در هنگام تراشکاری، هرگونه لرزش یا صدای غیرعادی می‌تواند نشانه‌ای از مشکل در ماشین، ابزار یا برنامه باشد. لرزش زیاد باعث فرسایش زودرس ابزار و همچنین کاهش دقت و کیفیت قطعه می‌شود. بهتر است در چنین شرایطی دستگاه را متوقف و مشکل را بررسی کنید.

 13. عدم ترک دستگاه در حین کار

هرگز نباید دستگاه تراش CNC را در حین عملیات بدون نظارت رها کنید. دستگاه‌های CNC در حین کار می‌توانند دچار مشکلاتی شوند که نیاز به مداخله سریع دارند، و نظارت مستمر از بروز حوادث جلوگیری می‌کند. در مقاله انواع دستگاه تراش اطلاعات مفیدی درباره دستگاه های تراش مطالعه خواهید کرد.

به نقل از سایت www.multicam.com درباره نکات ایمنی درباره کار با دستگاه سی ان سی اینگونه نوشته:

Here’s a brief list of to-dos:

• Make sure the CNC machine isn’t operating when you load a tool magazine
• Ensure the tools are sharp and free of cracks Double-check to make sure all tools are set correctly
• Double-check that you have set the right tool data for the program
• Test tools before every new use
• Examine seating surfaces for cleanliness before installing new tools
• Set the spindle direction correctly for right and left-handed operators
• Only use tools within manufacturer limits and tighten them to their recommended torque

در اینجا یک لیست مختصر از کارهایی که باید انجام دهید آورده شده است:

1. اطمینان حاصل کنید که ماشین CNC در هنگام بارگذاری مجله ابزار در حال کار نباشد.
2. اطمینان حاصل کنید که ابزارها تیز و بدون ترک باشند.
3. دوباره بررسی کنید که همه ابزارها به درستی تنظیم شده‌اند.
4. دوباره بررسی کنید که داده‌های ابزار صحیح برای برنامه تنظیم شده باشد.
5. قبل از هر استفاده جدید، ابزارها را آزمایش کنید.
6. سطح نشیمن ابزارها را برای تمیزی قبل از نصب ابزار جدید بررسی کنید.
7. جهت اسپیندل را به درستی برای اپراتورهای دست راست و چپ تنظیم کنید.
8. فقط از ابزارهایی استفاده کنید که در محدوده‌های تعیین شده توسط سازنده هستند و آن‌ها را با گشتاور توصیه شده سفت کنید.

نکات ایمنی فرزکاری با دستگاه CNC

فرزکاری یکی از پرکاربردترین روش‌ها در کار با CNC است. در زیر، نکات مهمی که باید قبل، حین و بعد از عملیات فرزکاری رعایت شود را بیان می‌کنیم.

نکات قبل از ماشین‌کاری

• تنظیمات ابزار و برنامه‌ها
  قبل از شروع، از صحت تنظیمات ابزار و برنامه اطمینان حاصل کنید. خطا در این تنظیمات ممکن است باعث ایجاد نقص در قطعه‌کار و بروز حادثه شود.
• بررسی سیستم روانکاری
  سیستم روانکاری دستگاه باید به‌خوبی کار کند تا از اصطکاک اضافی و داغ‌شدن دستگاه جلوگیری شود. این کار کمک می‌کند تا فرایند فرزکاری باکیفیت بالاتری انجام شود.

نکات حین ماشین‌کاری

• حفظ فاصله از دستگاه
  در حین فرزکاری، از دستگاه فاصله بگیرید و هرگز سعی نکنید در حین کار با دستگاه آن را لمس کنید.
• تمرکز بر روی کار
  هنگام کار با دستگاه CNC، حفظ تمرکز بسیار حیاتی است. اشتباه کوچک در این مرحله می‌تواند خسارات جبران‌ناپذیری به همراه داشته باشد.

نکات بعد از ماشین‌کاری

• تمیزکاری دقیق محل کار
  پس از پایان فرزکاری، دستگاه و محیط اطراف را تمیز کنید. این کار از تجمع تراشه‌ها و گردوغبار جلوگیری کرده و به بهبود عملکرد دستگاه در نوبت‌های بعدی کمک می‌کند.
• بررسی قطعه‌کار و دستگاه
  پس از اتمام کار، قطعه‌کار و دستگاه را بررسی کنید تا از عدم بروز نقص اطمینان حاصل کنید و دستگاه را برای عملیات بعدی آماده کنید.

نکات تکمیلی ایمنی دستگاه سی ان سی (برای ناظرین کارگاه سی ان سی)

• اهمیت استفاده از مایع خنک‌کننده و روانکار: هنگام کار با دستگاه CNC، استفاده از مایع خنک‌کننده ضروری است. این مایعات باعث کاهش دمای دستگاه، افزایش عمر ابزار، و حذف تراشه‌ها می‌شوند و با کاهش اصطکاک، از آسیب‌های احتمالی جلوگیری می‌کنند. هر نوع مایع روانکار ویژگی‌های خاصی دارد و به بهبود کیفیت کار و سطح قطعه نهایی کمک می‌کند.
• استفاده از گاردهای ایمنی: وجود گاردهای حفاظتی در اطراف قسمت‌های متحرک دستگاه‌های CNC از ورود ناخواسته به منطقه خطرناک جلوگیری می‌کند. این گاردها انواع مختلفی دارند؛ برخی از آن‌ها قابل تنظیم‌اند و برخی دیگر به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که اگر برداشته شوند، دستگاه به طور خودکار متوقف می‌شود.
• دکمه‌های توقف اضطراری: دکمه‌های توقف اضطراری یا به‌اصطلاح Emergency، یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های ایمنی دستگاه CNC هستند که در مواقع اضطراری، دستگاه را بلافاصله متوقف می‌کنند. این دکمه‌ها برای جلوگیری از حوادث غیرمنتظره طراحی شده‌اند و کمک می‌کنند تا دستگاه تا بازنشانی دوباره خاموش بماند.
• پروتکل‌های قفل و برچسب‌گذاری (LOTO): استفاده از روش‌های قفل و برچسب‌گذاری در هنگام تعمیر و نگهداری دستگاه‌ها ضروری است. این پروتکل‌ها از راه‌اندازی تصادفی دستگاه توسط افراد غیرمجاز جلوگیری می‌کنند و تنها افراد دارای صلاحیت مجاز به باز کردن قفل‌ها هستند.
• بازبینی و نگهداری منظم: بررسی و نگهداری منظم دستگاه‌ها، مانند کنترل قطعات متحرک، سیستم‌های هیدرولیک، و مایع خنک‌کننده، باعث می‌شود که دستگاه‌ها همیشه در بهترین وضعیت خود کار کنند و از خرابی‌های ناگهانی جلوگیری می‌شود.
• شناخت نقاط خطرناک دستگاه: دستگاه CNC هنگام کار می‌تواند پلیسه و تراشه‌های پرتابی ایجاد کند. به همین دلیل، اپراتورها باید نسبت به این مناطق خطرناک آگاه باشند و از تجهیزات محافظتی لازم استفاده کنند تا ایمنی آن‌ها حفظ شود.

اهمیت تمرکز و استراحت کافی قبل از کار با دستگاه سی ان سی

یکی از نکات مهم در کار با دستگاه‌های CNC، داشتن تمرکز و آمادگی ذهنی است. به‌ویژه در پروژه‌هایی که نیاز به‌دقت و مهارت بالایی دارند، اهمیت این موضوع بیشتر است. انجام کارهای دقیق و طولانی بدون استراحت کافی می‌تواند باعث خستگی ذهنی شود که احتمال خطا را افزایش می‌دهد. به همین دلیل، بهتر است قبل از شروع کار با دستگاه، خواب کافی داشته باشید و از استراحت کوتاه در بین زمان‌های کاری بهره ببرید.

نکته دیگر این است که استفاده از دستگاه CNC نیازمند هوشیاری کامل است. هرگونه حواس‌پرتی یا کمبود تمرکز می‌تواند عواقب جدی داشته باشد. بهتر است در محیطی کار کنید که از عوامل مزاحم و حواس‌پرتی خالی باشد و قبل از شروع عملیات از آمادگی ذهنی خود اطمینان حاصل کنید.

نتیجه‌گیری

رعایت نکات ایمنی در کار با دستگاه‌های CNC از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. باتوجه‌به توانمندی‌ها و قدرت بالای این دستگاه‌ها، کوچک‌ترین بی‌احتیاطی می‌تواند به خسارات جبران‌ناپذیر مالی و جانی منجر شود. باتوجه‌به نکات مطرح‌شده در این مقاله، می‌توانید از خطرات احتمالی جلوگیری کرده و در محیطی ایمن و بهینه به فعالیت بپردازید.